Tradycje bożonarodzeniowe w Peru są bardzo wyjątkowe. To czas, gdy cały peruwiański naród przekształca się w żywą mozaikę kolorów, świateł i zapachów.
W wyjątkowy sposób peruwiańskie uroczystości łączą radość i religijność. Rodziny czują jedność, po Wigilii obdarowują się prezentami, niebo rozświetlają fajerwerki, kościoły o północy rozświetlają świece i wypełnia muzyka.

Wigilia w Peru zwana jest „Nochebuena”. Życie rodzinne w tym dniu koncentruje się na uroczystej, wieczornej kolacji, mszy i świętowaniu, a ponieważ w tym okresie w Peru panuje lato, nocne świętowanie odbywa się zazwyczaj na ulicach.

Centralnym nabożeństwem wigilijnym jest „Misa de Gallo” czyli „Msza Koguta” – msza odbywająca się o północy, ale wiele rodzin uczestniczy w nabożeństwie około godziny 21-22, by następnie powrócić do domów na kolację.

Prezenty rozdaje się tu po powrocie z wieczornej mszy, zazwyczaj po północy.

Kolejną cechą charakterystyczną tradycji świątecznych w Peru jest „Chocolatada” – organizowana w kościołach lub na ulicach, gdzie rozdaje się – głównie dzieciom i najbardziej ubogim osobom – gorącą czekoladę, tradycyjne słodycze, drobne prezenty.  

Ważnym elementem wystroju domów i kościołów są szopki, zwane tu „Nacimientos”, na których piękno wpływają sceny z motywami andyjskimi, lokalnymi zwierzętami, takimi jak lamy i alpaki oraz krajobrazy, które odzwierciedlają dany region.

Co można znaleźć na Peruwiańskim Wigilijnym stole?

Święta w Peru to tyle samo smaku, co tradycji. Stół Wigilijny jest wypełniony różnorodnymi potrawami, które odzwierciedlają bogatą różnorodność kulturową kraju i wpływy regionalne – czyli od pieczonego indyka, po słodkie chleby i amazońskie specjały.

Jedną z najczęstszych świątecznych potraw w Peru jest pieczony indyk zwany „pavo”.
Tradycyjnie marynuje się go wcześniej przez dobę w regionalnych przyprawach, czyli kminku, czosnku, peruwiańskiej papryce ají lub sosie sojowym, a potem piecze w glinianym naczyniu. Podaje się go z farszem, sałatkami, ryżem, sosami, musem jabłkowym, „ensalada rusa” czyli sałatką z buraków i ziemniaków, a w Limie i obszarach nadbrzeżnych „arroz árabe”, czyli ryżem w stylu arabskim z rodzynkami i orzechami.

W andyjskich wyżynach lub regionach Amazonii indyka zastępuje „lechón”, czyli pieczona wieprzowina, „pollo al horno” – pieczony kurczak, „trucha” – pstrąg, a nawet „cuy chactado”, czyli smażona świnka morska.

W Andach spożywa się także „tamale” wykonane z ciasta kukurydzianego, wypełnione farszem z pikantnej papryki aji, mięsa lub sera, a gotowane na parze w liściach bananowych lub kukurydzianych.

Potomkowie Inków ze społeczności Quechua i Aymara jako świąteczne posiłki spożywają ziemniaki, oca lub chuño, odzwierciedlające tradycyjne rolnictwo andyjskie.

W regionie Amazonii świąteczne potrawy nawiązują do obfitości rzek i lasów deszczowych. Podaje się grillowane ryby, takie jak paiche lub sábalo, oraz tropikalne mango i papaje. Posiłki z uwagi na ciepły klimat zjadane są na dworze.

Żadne peruwiańskie Boże Narodzenie nie odbędzie się bez „panetón” – słodkiego chleba z suszonymi owocami i skórką cytrusową. Krojony w plastry panetón oblewa się gęstą, gorącą czekoladą — wykonaną z czystego peruwiańskiego kakao, cynamonu i goździków, dzielony jest przez członków rodziny zazwyczaj po kolacji. Ten ceremoniał wspólnego łamania się chlebem i popijania go gorącą czekoladą ma ogrzewać zarówno ciało, jak i ducha.

Kto przynosi prezenty?

Podczas gdy globalna komercjalizacja wprowadziła do peruwiańskiej kultury Świętego Mikołaja zwanego w Peru „Papá Noel”, wiele rodzin nadal trzyma bardziej tradycyjne postacie przynoszące prezenty, takie jak „Niño Jesús” – Dzieciątko lub „Reyes Magos”, czyli Trzech Mędrców. Dzieci umieszczają swoje buty w pobliżu szopki oczekując, aż Dzieciątko zostawi prezenty po mszy o północy.

Jedną z najbardziej niezwykłych tradycji unikalnych dla Peru jest rynek „Santurantikuy” w Cuzco na głównym placu Plaza de Armas, który odbywa się co roku 24 grudnia. Tętniące życiem targowisko oferuje szeroką gamę ręcznie robionych szopek i dekoracji świątecznych, co przyciąga zarówno mieszkańców, jak i turystów. Poza tym peruwiańskie uroczystości świąteczne obejmują lokalne tańce i występy – między innymi „Hatajo de Negritos” odbywające się w miejscowościach wzdłuż wybrzeża.

W dzielnicach Limy, takich jak Miraflores i Barranco odbywają się pokazy świetlne, koncerty i festyny.
Wszystkie te uroczystości łączą prehiszpańskie zwyczaje z chrześcijańską symboliką.

Co łączy wiarę z tożsamością kulturową Peruwiańczyków – na pewno to, jak lokalne tradycje są wplecione w obrzędy Bożonarodzeniowe: andyjskie instrumenty, dekoracje i wspólny śpiew.

Te tradycje świąteczne w Peru odzwierciedlają wyjątkową historię kraju i różnorodność regionalną, dzięki czemu okres świąteczny jest głęboko znaczącym i radosnym czasem nie tylko dla całej społeczności Peru, ale także dla licznej rzeszy turystów.