Z czego Inkowie wykonywali narzędzia i broń?
Znali i potrafili wydobywać miedź, srebro i złoto, ale stosowali także obsydian.
Cóż to takiego ten obsydian?
Obsydian jest szkłem wulkanicznym, które powstaje, gdy gorąca lawa o temperaturze
600 °C, o wysokiej zawartości krzemionki i glinu, szybko się ochładza. Obsydian jest klasyfikowany przez mineralogię jako szkło, ponieważ jego atomy nie tworzą struktury krystalicznej; jest twardy i kruchy, o atrakcyjnym połysku, przezroczysty i półprzezroczysty, ale jego główną cechą jest rodzaj łupania – ostry, prosty i bardzo tnący, co pozwala na wytwarzanie różnego rodzaju przedmiotów.
Obsydian jest zazwyczaj czarny lub szary, ale może być również czerwonawy, brązowy, zielony lub bardzo rzadko w kolorze błękitnym. Jego przezroczystość, półprzezroczystość i połysk zależą od grubości fragmentu i światła, pod którym jest obserwowany.
Powstawał w wyniku wybuchów wulkanicznych i wypiętrzeń tektonicznych w całym okresie trzeciorzędowym i wczesnym okresie czwartorzędu. Te procesy, w połączeniu z działalnością lodowcową i rzeczną, doprowadziły do powstania głębokich kanionów.
Jeden z takich kanionów powstał w rejonie peruwiańskiej rzeki Cotahuasi, w pobliżu miasta Alca.
Złoża obsydianu umiejscowione są w dwóch warstwach. Dolna zawiera słabo sortowane okruchy o rozmiarach od piasku do głazów o średnicy dwóch metrów. Górna warstwa to tuf w kolorze kremowym, a obsydian stanowi w niej tylko 5%.
Ale Wzgórze Aycano leżące w obrębie kanionu rzeki Cotahuasi „oferowało” obsydian o wysokiej jakości, który do wytwarzania narzędzi i broni wykorzystywali dawni mieszkańcy południowego Peru. Najnowsze badania potwierdziły, że obsydian wydobywano od okresu przedceramicznego (czyli 3000-1800 lat p.n.e.), aż po okres Inków.
Do tej pory zidentyfikowano dziesięć głównych źródeł obsydianu w Andach, zalegających na obszarze około 51 km2, na wysokości od 2700 do 4300 m n.p.m.
Jedno z takich źródeł znajdowało się w Quispisisa w Andach Centralnych, skąd dystrybuowano go w obszary Andów i na wybrzeże, w obrębie wpływów kultury Chavín.
Inne znane źródło pochodziło ze złoża w Mullumica, leżącego na obszarze dzisiejszego Ekwadoru. Wiemy, że z tych pokładów pochodził obsydian, z którego wykonano lustro, wysłane w roku 1522 przez Hernana Corteza. Była to dokładnie wypolerowana z obu stron tafla o średnicy 250 mm i soczewkowym kształcie. Adresatem lustra był król Karol V, ale podczas rejsu przechwycił je francuski korsarz. Z kronikarskich zapisów wynika, że do Francji dotarło dopiero w roku 1737, a przywieźli je z Quito członkowie francuskiej ekspedycji geodezyjnej Godin – La Condamine. Lustro zwane „Inkaskim lustrem” znajduje się obecnie w kolekcji mineralogii Muséeum National d’Histoire Naturelle w Paryżu.
Obsydian – cudowny minerałKolejne złoże znajdowało się na zboczu kanionu w rejonie Alca, gdzie obsydian wydobywano w ciągu ostatnich 13 000 lat, a głównie od terminalnego plejstocenu, aż do późnego horyzontu, czyli w latach 1470-1532.
Przypomnę, że to okres panowania Inki Huayna Capaca i jego synów: Huascara i Atahualpy.
Najwcześniejsze dowody na wykorzystanie obsydianu z Alca pochodzą z miejsca Quebrada Jaguay na wybrzeżu Arequipy w pobliżu Camana.
Obsydian wysyłano na obszar dzisiejszych departamentów Cuzco, Ayacucho i Arequipa oraz oddalonego o niemal 1000 kilometrów Huamachuco w pobliżu Cajamarca.
Z danych archeologicznych wiemy, że obsydian najbardziej stosowano w przedinkaskiej kulturze Wari, a sami Inkowie nie podejmowali specjalnych wysiłków eksploatacji obsydianu – wykorzystywali raczej zdobyte na podbitych terenach narzędzia i broń z obsydianu. Wiemy też, że obsydian szeroko stosowały inne prekolumbijskie kultury, na przykład Toltekowie, Majowie i Aztekowie. Aztekowie właśnie ceremonialnym nożem z obsydianu rozcinali klatki piersiowe wrogów, by ich serca składać w ofierze swoim bogom.
Ze względu na jego szczególne właściwości fizyczne wykonywano z niego lusterka, figurki, biżuterię, toporki, siekiery, skrobaki, przebijaki, ostrza, groty do strzał oraz stosowano w medycynie, do tamowania krwi oraz wytwarzania środków otępiających.
Narzędzia takie służyły do prac i obróbki skór, drewna, włókien roślinnych i piór.
Prekolumbijska kultura Paracas stosowała skalpele z obsydianu do trepanacji czaszek.
Ponieważ wypolerowany obsydian ma krawędź 500 razy ostrzejszą niż nowoczesna stal, gwarantowało to czyste nacięcia i szybkie gojenie. Operacja polegała na otwarciu czaszki, zmniejszeniu w niej ciśnienia i usunięciu fragmentów kości. Dowody archeologiczne w postaci czaszek z regenerującą się kością pokazują, że kość odrastała wokół otworu, a pacjenci osiągali wskaźnik przeżywalności aż do 80%.
Ciekawostką jest to, że eksploatacja obsydianu w dolinie Cotahuasi trwała aż do czasów współczesnych i zakończono ją w roku 1997. Dwie firmy „Minería San Luis” i „Areas en Circo” wydobywały obsydian i transportowały go następnie mułami i ciężarówkami do Limy. Ostatecznie, głównie z przyczyn ekonomicznych kopalnie zamknięto. Obsydianu nikt nie chciał kupować, a jego cena za kilogram wynosiła 5 peruwiańskich soli, czyli około 1,5 dolara.
Zapraszam do odwiedzenia strony na Facebook