W tym artykule „System monetarny Wicekrólestwa Peru” zaprezentuję politykę monetarną stosowaną w Peru, ale Peru tym kolonialnym, gdyż w czasach Inków pieniądze nie były znane, a handel miał charakter jedynie wymiany towarowej. W szczególnych przypadkach środkiem „płatniczym” u Inków mogły być takie towary jak muszle mullu, papryka, miedziane toporki lub liście koki.

Pierwsze zarządzenia monetarne wprowadził Alfons X Mądry – król Kastylii i Leonu – rządzący w latach 1252-1284. On to wprowadził wartość „Maravedi” jako jednostkę miary do ustalania relacji bimetalicznych a wszelką wymianę towarową realizowano za pomocą tzw. monet rachunkowych.

Według historyka Manuela Moreyry Paz Soldána polityka monetarna w Hiszpanii opierała się na tzw. „Real Pragmatica” wydanej przez króla Kastylii w Medynie del Campo 13 czerwca 1497 roku. Ustanawia się w niej, że wymianę dokonywać można za pomocą trzech monet rachunkowych:

• Maravedi – waga 21 karatów i 2 gramy; wycofany w XV wieku, na mocy dekretu mógł być nadal stosowany jako pieniądz rachunkowy; waluta w złocie lub srebrze;
• Peso de Oro zwany także „Castellano” (Kastylijski) – wartość 450 maravedí; waga 22 ½ karata; waluta w złocie;
• Dukat – wartość 375 maravedí; waga 23 ¾ karata; waluta w złocie.

Jako jednostkę monetarną srebra ustalono Real o wartość 34 maravedí.

W praktyce wykorzystywano kawałki metalu lub przetopione sztabki o trudnej do ustalenia czystości kruszcu. Według historyka Alejandro Garlanda w Hiszpanii powszechnie używano wagi 8 „tominów”, natomiast na terenie Wicekrólestwa Peru bito w pierwszych latach srebrne krążki o wartości 13 reali i 8 maravedíes, co daje w sumie 450 maravedíes.
Ten sam historyk wskazuje, że w związku z problemem ustalenia czystości metalu, krążki nazwano „Odważnikami Prób” oznaczając na nich wagę i próbę.

Ponieważ dostęp do sztabek lub kawałków złota i srebra był ograniczony, biedna ludność kolonialnego Peru nadal wykorzystywała jako środki płatnicze nasiona, owoce lub zwierzęta. Ci bogatsi wybijali na własna rękę „monety” z małych sztabek złota lub srebra, ale ich zastosowanie kronikarze określają jedynie jako „księgowe” i nie były stosowane w obiegu.
W tym okresie w Hiszpanii monety bito w mennicach w Toledo, Valladoid, Sewilli i Granadzie.
Pierwszymi monetami używanymi przez Hiszpanów na terenie Wicekrólestwa Peru były dukaty i Peso de Oro (Złoty Peso), zwany „Kastylijskim”. Jednak pierwszymi monetami zatwierdzonymi przez koronę do obiegu w Peru były maravedí, dukat i Peso de Oro.
Ich użycie zostało zatwierdzone do wypłacania pensji Francisco Pizarro – konkwistadora, zdobywcy Peru – i jego żołnierzom.

Pierwsze monety używane w czasach podboju, tj. w latach 1532-1548, wybijano ręcznie, by ułatwić wymianę między osadnikami a rdzennymi mieszkańcami oraz aby król mógł otrzymać należną mu piątą część łupów.

Potrzebę powstania mennicy po raz pierwszy zauważył Wicekról Peru – Pedro de la Gasca, który w roku 1551 zwrócił się do króla Karola I. Temat ponawiali kolejni Wicekrólowie – w 1556 roku Andrés Hurtado de Mendoza pisze do Karola I, a  w 1561 roku wicekról hrabia de Nieva pisze do Filipa II, wskazując na potrzebę budowy mennicy z powodu braku monety i w celu poprawy „Skarbca Waszej Królewskiej Mości”.
Korona pozytywnie reaguje w roku 1562, ale z uwagi na opieszałość 20 listopada 1564 roku Wicekról Peru Lope García de Castro ponownie pisze do króla, nalegając na pilność stworzenia Mennicy, argumentując to, że w obiegu znajdują się odważniki srebra bez próby, co utrudnia nadzór nad ruchami gospodarczymi.

Początkowo mennica miała się znajdować w mieście Arequipa, z uwagi na jego strategiczne położenie.

Ostatecznie w dniu 21 sierpnia 1565 Król Filip II powołał na mocy 14 rozporządzeń Mennicę w Limie, która była jednocześnie pierwszą mennicą w Ameryce Południowej.
Przypomnę tylko, że wcześniej powstała mennica w Meksyku, powołana dekretem z dnia 11 maja 1535 roku, działająca do roku 1546.

Wspomniane 14 rozporządzeń określały wszystko, co dotyczyło funkcjonowania mennicy, między innymi:

• Dozwolone było bicie tylko w srebrze;
• Zabroniono bicia srebra bez próby;
• Przewidziano bicie monet o nominałach 1, 2 i 4 Reali;
• Na każdej monecie miał być widoczny napis “Plus vltra, Philipus secundus hispaniarum et Indiarum Rex” oraz litera „P” oznaczająca Peru;
• Z każdej sztabki srebra należało wybić 67 Reali, jednak w praktyce bito 69 Reali;
• Real ustalono na wartość 34 maravedís, kontynuując zasady określone w Pragmie z Medina del Campo z 1497 roku;
• Wzór monety Real powinien być taki sam jak w Meksyku, ale umieszczając „P” między kolumnami Herkulesa, aby zaznaczyć, że były wybite w Peru;
• Moneta miała obowiązywać na terenie całego Wicekrólestwa;
• Jeśli jakiś przepis nie został określony to obowiązywało prawo mennic Hiszpańskich;
• Ustalono funkcję „Probierza” (ensaydor) – osobę sprawdzającą, czy metal spełnia wymogi ustawy Korony;
• Wprowadzono zakaz wywozu jakiejkolwiek monety z królestwa.

Dodatkowo w 1567 roku ustalono limit bicia monet na 10 000 marek rocznie.

Na terenie Wicekrólestwa Peru działały finalnie cztery mennice, a mianowicie w Limie i w Cuzco, a także w La Plata i Potosi.

Ta w Cusco działała w 1698 roku i potem po uzyskaniu niepodległości w roku 1824, mennica w Limie działała w latach: 1568-1572; 1581-1592; 1658-1660; 1683-1821; 1830. Mennica w La Plata działała tylko w grudniu 1573 roku, a w Potosi działała od grudnia 1573 do 1576.

Mennica w Limie została stworzona w celu zaspokojenia trzech pilnych potrzeb. Po pierwsze, dostarczenia drobnych monet, które mogłyby być używane przez ludność kreolską i rodzimą, po drugie, zorganizowania handlu wicekrólestwa z handlem zamorskim, a także przezwyciężenia kryzysu ekonomicznego jaki odczuwano w Hiszpanii.

Próbna srebrna marka została wybita w Limie 2 września 1568 roku, a pierwsza seria monet wybitych w Peru we wrześniu 1568 roku obejmowała produkcję nominałów: 1 Real, 2 Reale, 4 Reale, ½ Reala oraz ¼ Reala zwanego także „Cuartillo”. Lima miała wybijać monety jedynie ze srebra, a nie ze złota lub srebra z domieszką miedzi.
Monetę 8 Reali, która była monetą o najwyższym nominale, wybito między grudniem 1568 a styczniem 1569. Wszystkie te monety znane są jako monety stylu „macuquino”, czyli  słupkowego.
Skarbnikiem mennicy w Limie został Lope de Mendaña, bratanek gubernatora Lope García de Castro. Zastrzeżono, by monety wybite w Limie były wysyłane do Hiszpanii lub do prowincji należących do Korony, a skarbnik miał obowiązek do stałego mieszkania w  siedzibie mennicy.
Jak wynika z ówczesnych raportów bicie monet w tamtym okresie było zbyt drogie, a wynagrodzenia wypłacane pracownikom były bardzo niskie, biorąc pod uwagę ich wysiłki i odpowiedzialność. Ponadto oskarżano pracowników o malwersacje, gdyż trudno było uzyskać planowane ilości wybijanych monet.
Alonso Rincon był probierzem w Limie do połowy października 1569 roku. Następnie to stanowisko pełnił do początku 1574 roku Xinés Martínez, który złożył ślubowanie przed Radą Miejską 20 listopada 1570 roku. Na monetach które próbkował umieszczał literę „X”.

Trzecim probierzem pracującym w Mennicy w Limie, był Diego de la Torre, który zaprzysiągł urząd 23 września 1577 roku i kontynuował go aż do 1587 roku, a następnie w 1592 roku. Monety które próbkował oznaczał literą „D”.

Symbolem mennicy był teraz koronowany herb z gwiazdką, co odróżniało monety bite w Limie od monet bitych w Potosi, gdzie symbolem mennicy był koronowany herb bez gwiazdki.

Pomimo już działającej mennicy w Limie, to w dalszych regionach Wicekrólestwa (Cajamarka, Quito, Loya) nadal stosowano zamienne środki płatnicze (zwierzęta i plony ziemi).

Wicekról Toledo będąc w połowie września 1572 roku na wizytacji w La Plata podjął decyzję o otwarciu nowych mennic i nakazał przekazać połowę maszyn z Limy do La Plata.
Urządzenia przekazane z Limy dotarły do La Plata we wrześniu 1573 roku, a już 20 grudnia Król otrzymał pierwszą wybitą w La Plata monetę. Ta mennica działała jednak krótko. Wszystkie urządzenia i matryce przeniesiono do nowej mennicy w Potosi.

Lokalizacja mennicy w Potosi argumentowana była kopalniami srebra w tym mieście oraz wynalezieniem nowej technologii oczyszczania srebra za pomocą rtęci.

Mennica w Potosi powstała między 20 a 24 grudnia 1573 roku, a pierwsze monety wybito 28 marca 1574 roku.

W obu tych mennicach probierzem był  Alonso Rincon z Limy, który próbkował swoje monety literą „R”. W mennicy w La Plata bito tylko monety o nominałach 1 i 2 Reale.
Ówcześni Wicekrólowie rozważali lokalizację mennicy w Arequipa, ale w roku 1572 ostatecznie przeniesiono ją do La Plata. Jedno ze źródeł historycznych podaję, że mennica w Arequipa chociaż niedługo, to jednak działała.

W mennicy Potosi po śmierci Alonso Rincona probierzem do roku 1586 był Juan de Ballesteros Narváez, który oznaczał swoje monety literą „B”.

Daty na monetach pojawiły się dopiero od roku 1617, na monetach bitych w Potosi; w Limie datowano od roku 1659.

Mennicę w Limie zamknięto na polecenie Luisa Enríqueza de Guzmán w roku 1592 roku, ale Wicekról Alba de Liste ponownie ją otwiera we wrześniu 1658 roku i to bez zgody króla Filipa IV.  Mennica od 21 stycznia 1659 roku zaczyna bić monety w srebrze, a od 25 września 1659 roku także w złocie. Kiedy król się o tym dowiaduje, ponownie nakazuje jej zamknięcie, a ostatnie bicie monet odbywa się 10 marca 1660 roku.
Probierzem mennicy w Limie w tym okresie był Francisco de Villegas, który oznaczał monety literą „V”, a autorem matryc był grawer Francisco Camorano.
W roku 1660 oprócz monety Real zaczęto bić złote monety Escudos, które miały wartość 2 Peso lub 16 Real, a bito je w nominałach 1, 2, 4 i 8.
W roku 1683 król Karol II nakazał ponownie uruchomić mennice w Limie, która pierwsze monety wydała w roku 1684. Probierzem mennicy został Juan de Villegas, który oznaczał monety literą „V”.
W mennicy Lima od roku 1697 probierzem był Francisco Hurtado oznaczający monety literą „H”, a od roku 1706 Leonardo de Rojas oznaczający się literą „R”.
Od roku 1711 probierzem mennicy Lima był Feliks Krystian Cano Melgarejo, oznaczający się literą „M”.
Na niektórych monetach bitych po roku 1581 widnieje sygnatura „I” ale historycy nie wiedzą który probierz się tak podpisywał.

W roku 1648 w mennicy w Potosi odkryto oszustwo, co stało się ogólnokrajowym skandalem. Udowodniono, że jakość i czystość srebra używanego do bicia monet nie odpowiadała normom Korony i w związku z tym karę poniosło wielu zatrudnionych w mennicy osób.

Od pierwszych emisji monet w mennicach w Limie i Potosí, czyli od roku 1568 do 1752 (w przypadku Limy) lub 1773 (Potosí), monety były bite techniką ręczną, za pomocą kowadła i młotka. Ta technologia skutkowała końcowym produktem w postaci monety o surowym wyglądzie, o nieregularnych kształtach i mało czytelnymi napisami.
W tym okresie mennice działały jako „Hornaza”, czyli przedsiębiorstwa prywatne, zatrudniające niewolników i osoby przymusowo zatrudnione, pracujące w skrajnie trudnych warunkach.
Proces produkcji obejmował:

• odlewanie sztab dostosowanych do norm;
• wybijanie ze sztab krążków;
• czyszczenie i polerowanie krążków;
• wybijanie na obu stronach krążka wzorów według matryc.

Od roku 1571 w Limie i 1773 w Potosi technika bicia monet uległa reorganizacji, a zastosowana mechanizacja pozwala na uzyskiwanie większej ilości monet o lepszej jakości oraz umożliwia tłoczenie tzw. brzegu sznurkowego na obwodzie monet. Mennice przechodzą pod jurysdykcje państwową i poprawiają się jednocześnie warunki pracy.

Odlewnia usytuowana w osobnym budynku dostarczała do walcowni sztaby kruszcu.  Walcownia była najbardziej kosztowną maszyną do produkcji monet. Po zainstalowaniu zajmowała dwa piętra; na parterze znajdowały się dźwignie obracane przez konie, przekazujące ruch na wyższe piętro dzięki mechanizmowi osi i kół. Wywierało to nacisk na cylindry wyciskające monety gotowe do wprowadzenia w obieg. Z uwagi na przestrzeń walcowni, w jej wnętrzu mieściły się pozostałe pomieszczenia mennicy, gdzie wykonywano takie prace jak: cięcie i rozciąganie sztab, szlifowanie i polerowanie monet oraz inne prace kowalskie lub stolarskie.
Mennicą zarządzała osoba wybierana w procesie konkursu, a kandydat musiał znać proces bicia monet, znać maszyny i posiadać umiejętność ich naprawy, mieć zdolności administracyjne i umieć zarządzać pracownikami.

W mennicy zatrudniano osoby na następujących stanowiskach:

• Skarbnik – pełnił funkcję dyrektora i administratora mennicy wraz ze skarbcem;
• Sekretarz – rejestrował całą działalność mennicy, zarządzał księgą rachunkową;
• Wagowy – odpowiedzialny za ważenie sztab i monet;
• Probierz – opracowywał i określał wartości złota i srebra dostarczanego do mennicy;
• Odlewnik – kierował odlewnią;
• Piecowy – obsługiwał piec do wytopu kruszców, podlegał mu pomocnik obsługi pieca;
• Kasjer – jego praca polegała na ocenie odcisku monety na awersie i rewersie.
• Grawer – wykonywał odciski w formach i matrycach oraz wykrojniki;
• Strażnik pieczęci – osoba odpowiedzialna za zabezpieczenie pieczęci; odbierała je z rąk monetariuszy, aby dostarczyć je następnego dnia. Było dwóch takich strażników.
• Burmistrz – urzędnik z uprawnieniami cywilnymi i karnymi mający pieczę nad urzędnikami i pracownikami mennicy;
• Portier – kontrolował osoby odwiedzające mennicę, sprawdzał upoważnienia;
• Strażnik – pracownik ochrony, pilnujący niewolników lub pracowników przymusowych; którzy często nocowali w pomieszczeniach mennicy (dotyczy okresu do 1750 roku);
• Kowal – osoba odpowiedzialna za jakość odlewów.

Skarbnikami Mennicy w Limie byli w kolejności chronologicznej:

• 1683 –  Francisco Antonio Pita y Castrillon
• 1686 – Rafael de Leaegui
• 1699 – Luis Sotomayor Pimentel
• 1704 – Condes de San Juan y Lurigancho
• 1707 – Joseph de Santa Cruz y Gallardo
• 1734 – Conde de San Juan de Lurigancho

Reasumując, przy wybijaniu monet we wszystkich mennicach Wicekrólestwa Peru wykorzystywano pięć następujących wzorów:

• Moneta „macuquina” typu kolumnowego wybijana w Limie w latach 1568-1571, za czasów Filipa II;
• Moneta „macuquina” typu kolumnowego z koronowanym herbem,: wybijana w Limie od 1572 do 1592, w Potosí od 1574 do 1652, z czasów królów Filipa II, Filipa III i Filipa IV;
• Moneta „macuquina” typu kolumnowego z krzyżem i kolumnami Herculesa wybijana w Potosí od 1652 do 1773, Lima w latach 1659-1660 i 1684-1752;
• Moneta kolumnowa dwóch światów i szarfą wybijana w Limie od 1751 do 1772, Potosí od 1767 do 1770;
• Moneta z popiersiem i szarfą wybijana w Limie od 1751 do 1824, Potosí od 1773 do 1825.

Monety stosowane w Wicekrólestwie Peru

Dukat

Złota moneta bita w Hiszpanii, posiadała wysoką próbę i była bardzo ceniona w handlu zamorskim, a także była bardzo poszukiwana na rynkach europejskich. Z próbą 23¾ karata i wartością 375 maravedís, była używana w Peru jako pieniądz rachunkowy.
Sześć dukatów odpowiadało pięciu pesos złota o wartości 450 maravedís.
Dukat był monetą rachunkową używaną w odniesieniu do ustalania wartości monet i towarów.
Dukat bity w złocie w Hiszpanii miał wartość 25 reales de vellón. W Hiszpanii i Flandrii bito również podwójny dukat, którego wartość wzrosła do 60 reales de vellón. Później dukat bito w srebrze pod nazwą dukat mniejszy (ducadillo), aż został wycofany z obiegu.
W wicekrólestwie Peru dukaty były monetami używanymi przez urzędników kolonialnych (gubernatorów, wicekrólów, księgowych) do określenia rzeczywistej wartości dochodów, które uzyskiwało państwo, oraz do obliczenia wartości przesyłek złota i srebra wysyłanych do Hiszpanii.

Maravedi

Ta moneta była bita w złocie za rządów króla Alfonsa VIII (wczesne średniowiecze), aż do roku 1257 (panowanie Alfonsa X Mądrego) chociaż wciąż bito ją w srebrze do XV wieku. Potem została wycofana z obiegu i zastąpiona przez real. Mimo, że maravedí fizycznie został wycofany, to na mocy „Real Pragmática” z 13 czerwca 1497 roku mógł funkcjonować jako waluta rachunkowa.
Z biegiem lat czystość monet maravedi wzrastała, dlatego wartość rynkowa nowych monet była 6 razy większa od starych.
Maravedi, podobnie jak Dukat, był monetą rachunkową używaną w odniesieniu do ustalania wartości monet i towarów.
W wicekrólestwie Peru maravedí były monetami używanymi przez urzędników kolonialnych (gubernatorów, wicekrólów, księgowych) do określenia rzeczywistej wartości dochodów, które uzyskiwało państwo, oraz do obliczenia wartości przesyłek złota i srebra wysyłanych do Hiszpanii.

Peso de Oro (Złoty Peso), zwany także Castellano (Kastylijski)

Moneta była nieobiegowa, była formą wyimaginowanym pieniądzem ze złota. Znana również jako „Kastylijski złoty”, została stworzona z uwagi na brak wystarczającej ilości monet, w celu ułatwienia wymiany między Hiszpanami mieszkającymi w Ameryce, a także służyła jako jednostka do płacenia w Kastylii.
Była to pierwsza moneta wytapiana w piecach. Jej bicie zainicjowano w mieście San Miguel de Piura w sierpniu 1532 roku. Peso de Oro wyceniano na 450 maravedís, na początku miała formę kawałka metalu, a później przybrała fizyczną formę sztabki. Każdemu karatowi tej wagi nadawano wartość 20 maravedís. Peso de Oro była pierwszą sztabką monety wykutą i przygotowaną w Peru przez konkwistadorów.

Marka

Jednostka wagi wykonana ze srebra równa 230,0465 gramów srebra; 8 uncjom lub 11 denarów i 4 ziarna.
Srebrna marka dzielona była na uncje, ochawy, tominy i ziarna.
1 uncja to 8 ochaw,
1 ochawa to 6 tominów,
1 tomin to 12 ziaren (1 tomin to 56,25 maravedi) zatem srebrna marka była warta 4608 ziaren, mając wagę równą 230,0465 gramom.
Ochawę nazywano drachmą, a gdy była dzielona, nazywano ją adarmą.
Taki podział wskazują kroniki z czasów podboju w roku 1533.

1 REAL “RINCÓN” (1568-1569)

Pierwsza moneta wybita w mennicy w Limie, jest najstarsza w Peru i Ameryce Południowej.
Awers: napis „Philipvs. II. D. Hispa”. Na środku awersu znajduje się herb z królestwami Kastylii, Leónu i Grenady. Po lewej stronie herbu widać literę R, która jest inicjałem probierza Alonso Rincóna.
Rewers: kontynuacja napisu „Niarvm Et Indiarvm. Re”, czyli „Filipa II, z łaski Bożej król Hiszpanii i Indii. Na rewersie na środku monety widać kolumny Herkulesa nad morzem oraz słowo PLVS. Oznaczało to, że odkrycie Ameryki przełamało mit, że nie można iść dalej za horyzont (Non Plus Ultra). Kropka nad PLVS oznacza wartość JEDNEGO REALA, a „P” nad kropką to inicjał Peru. Probierzem tej monety był Alonso Rincon.
Matryce do wybijania tej monety pochodziły z Hiszpanii, a jej autorem był rzeźbiarz Antonio de Bobadilla. Matryca była podobna do Reala bitego w Meksyku, z tą różnicą, że tam literę „P” zastępowała litera „M”.

1/4 REALA “RINCÓN” (1568-1569) – zwany także Cuartillo

Awers: napis „Philipvs. II. D.”, na środku litera „R” w koronie – oznaka probierza Alonso Rincona.
Rewers: kontynuacja napisu „Hispaniarvm”, na środku rewersu litera „I” w koronie podobna do kolumny Herkulesa. Cały ten zestaw znaków oznacza „Filip II z łaski Bożej Król Hiszpanii i Indii”. Matryce wykonano w Hiszpanii przez rzeźbiarza Antoniego de Bobadilla.
W przeciwieństwie do monet o wyższym nominale ta moneta nie miała wskazanej wartości i identyfikowano ją jedynie na podstawie wagi.

1/2 REALA “RINCÓN” (1568-1569)

Awers: napis „Philipvs. II. D.”, na środku znajduje się inicjały „RI” w koronie. Z uwagi na bardzo małą matrycę inicjały „RI” nie były oddzielone, tak jak w przypadku ¼ Reala.
Rewers: kontynuacja napisu „Hispaniarvm”, na środku rewersu litera „R” i dwie kolumny w koronach, podobne do kolumn Herkulesa. Cały ten zestaw znaków oznacza „Filip II z łaski Bożej Król Hiszpanii i Indii”. Litera  „P” oznacza mennice Peru. Probierzem tej monety był Alonso Rincon.

4 REALE „XINÉS MARTÍNEZ”  (1572-1574)

Awers: napis „Philippvs, D, G, Hispaniarvm”, na środku herb Hiszpanii z koroną na górze. Inicjały PX po prawej stronie herbu oznaczają „P” Peru, a „X” to inicjał probierza Xinés Martíneza.
Rewers: kontynuacja napisu „Et Indiarvm, Rex” co oznacza „Filipa II z łaski Bożej Król Hiszpanii i Indii”. W centrum monety widoczne są królestwa Kastylii i Leónu oraz charakterystyczne lwy z Sewilli.

8 REALI „DIEGO DE LA TORRE”  (1577-1587, 1592)

Awers: napis „Philippvs, D, G, Hispaniarvm”, na środku znajduje się herb Hiszpanii z koroną na górze. Po bokach herbu widnieje kombinacja symboli: „P” oznacza Peru, „8” to wartość 8 reali, „gwiazda” – cecha Mennicy w Limie, „D” – inicjał probierza Diego de la Torre.
Rewers: kontynuacja napisu „Et Indiarvm, Rex”, co oznacza „Filipa II, z łaski Bożej Króla Hiszpanii i Indii”, w centrum monety widnieją królestwa Kastylii i Leónu.
Gwiazdę zaprojektował flamandzki złotnik Juan z Brukseli, a grawerem matrycy był Diego Rodríguez.

Monety o nominale 8, 4, 2 i 1 Real  (DIEGO DE LA TORRE) (1577-1587, 1592)

Dla tych monet bitych w Limie wzorem był „Herb koronowany z gwiazdą”.

Monety o nominale ½ Reala  (DIEGO DE LA TORRE) (1577-1587, 1592)

Dla ½ Reali wzór charakteryzuje się koroną na monogramie Filipa II, ówczesnego Króla Hiszpanii.
Awers: napis „Philippvs, D, G, Hispa”, na środku znajduje się monogram Filipa II z koroną na górze. Po lewej stronie monogramu „D” probierza Diego de la Torre, poniżej monogramu „P” jako Peru, a po prawej stronie gwiazda – cecha Mennicy w Limie
Rewers: kontynuacja napisu „Et Indiarvm, Rex”, czyli „Filip II, z Bożej łaski Król Hiszpanii i Indii”, w centralnej części monety widać królestwa Kastylii i Leónu.

Monety o nominale ¼ Reala  (DIEGO DE LA TORRE) (1577-1587, 1592)

Awers: napis „Philippvs, D, G, H”, herb z zamkiem z koroną na górze, symbol gwiazdki – cecha mennicy w Limie, „P” jako Peru, z uwagi na mały rozmiar monety nie ma symbolu „D” – czyli cechy probierza Diego de la Torre.
Rewers: kontynuacja napisu „Et Indiarv”, co oznacza „Filip II z Bożej łaski Król Hiszpanii i Indii”, herb z lwem z koroną na górze, oraz ponownie gwiazdka – symbol mennicy w Limie.

Monety o nominale ½, ¼, 1, 2, 4, z La Plata (1573) i Potosi (1573 – 1576)

Awers: w centrum znajduje się herb z korną, po lewej stronie „P” jako Peru i „R” – symbol probierza Rincón, a po prawej stronie liczba wskazująca wartość monety, na obrzeżach widnieje napis „Philippvs, D,G,Hispaniarvm”,
Rewers: kontynuacja napisu „Et Indiarvm Rex”, co oznacza „Filip II z Bożej Łaski, Król Hiszpanii i Indii”, na środku symbol zamków i lwów
Matryce wykonał Alonso Rincón lub Juan de Alba. Po śmierci Rincona probierzem mennicy był Juan de Ballesteros Narváez, który oznaczał swoje monety literą „B”.
Niektóre monety mają błędy ortograficzne lub braki znaków – na przykład napis „Hispaniarv” zamiast „Hispaniarvm” – grawer Alonso Rincon, „Hispani” zamiast „Hispaniarvm” – grawer Juan de Alba. W niektórych monetach symbole lwów mają wygląd lwów z Segovii, czyli podmadryckiej rezydencji Króla.

Monety Real i Escudos (FRANCISCO DE VILLEGAS) Lima (1659-1660)

Awers: napis „PhilippvsIIII, D,G”, gwiazda – symbol Miasta Królów, litery „LM” czyli Lima, układ kolumnowy. Istnieją również wersje z pełnym słowem Lima i gwiazdą. W roku 1659 bito monety z symbolem gwiazd o 8-ramiennych lub 5-ramiennych na monetach srebrnych oraz gwiazd 6-ramiennych na złotych (nominał 8 Real, 8 Escudos).
Rewers: kontynuacja napisu „HispaniarvmEt IndiarvmRex”, czyli „Filip IV z Bożej łaski, Król Hiszpanii i Indii”, na środku symbol zamków i lwy. Cechą szczególną tego wzoru jest to, że ma cały napis „Hispaniarvmet IndiarvmRex” a nie jak na poprzednich monetach jedynie  „Et Indiarvm Rex”.
Monety o nominale 1 Reala miały dwie gwiazdy wokół symbolu nominału „I”.
W roku 1659 brak było słowa „PLVS VLTRA, które pojawiło się na monetach w roku 1660.
Od roku 1659 roku monety w mennicy Lima były datowane.

Monety (JUAN DE VILLEGAS) Lima (1684)

Awers: napis „CarolvsII D G HispaniarvmRex”, po środku symbol zamków i lwów.
Rewers: napis „LIMA AÑO 1684. El PERV”.
Od 1684 roku monety z mennicy w Limie będą miały datę, znak probierza i znak mennicy w 3 miejscach monety.

Moneta o nominale 8 Real (JUAN DE VILLEGAS) Lima (1688)

Awers: herb Kastylii i Leonu, po lewej stronie litera „L” od Lima, poniżej cyfry „88” rok 1688.
Rewers: W górnym lewym rogu obrzeża widać „PER”, w centrum pola kolumny Herkulesa na płaskich falach morza (Monety z Potosí z tego okresu mają krzywe fale). W górnej  części symbole: „L” – Lima, „8” nominał 8 Reales, „R” oznaczenie probierza Miguela de Rojas. W centrum napis „PLV SVL TRA”, a poniżej „R 88 L” czyli ponownie probierz, data i mennica.

Moneta o nominale 1/2 Real (JUAN DE VILLEGAS) Lima (1695)

Awers:  napis „CarolvsII DG Hisp”, symbol zamku i lwów na krzyżu w formie podobnym do krzyża „laskowanego” lub „kotwicowego”.
Rewers: na środku pola monogram „Carolvs”, data i na obwodzie kontynuacja napisu „..diarvmRexaño 1695. El Perv”.
Te monety bite w latach 1684-1700 nie posiadały symbolu probierza.
Moneta o nominale ½ Reales z Limy miała kropki, a moneta ½ Reala z Potosí przecinki.

Moneta o nominale 1 Escudo Lima (1697)

Escudo były złotymi monetami o wadze 3,4 grama i średnicy około 18 milimetrów. Miały równowartość 2 Pesos lub 16 Reales. Ponieważ bicie tych sztuk odbywało się przy użyciu kowadła i młota, a rozmiar był bardzo mały, wokół symbolu krzyża zamiast zamków i lwów wybijane były kropki.
Nie jest znany żaden egzemplarz bity w latach 1696 – 1749, który zawierał by napisy. Arwers: litera ”L” – Lima, symbol zamku i litera „H” – symbol probierza Francisca Hurtado. Pod zamkiem „697”, odpowiadający dacie 1697.
Najprawdopodobniej kropka na zamkiem to oznaka nominału – 1 Escudo.

Moneta o nominale 2 Escudo Cusco (1698)

Monety o nominale 1 i 2 Escudo były bite w złocie w Cuzco tylko w roku 1698.
Awers: napis „C.II.D.G.Hispaniarvm”, wokół krzyża symbole zamków i lwów,
Rewers: kontynuacja napisu „Et YndiarvmRex”, co oznacza „Karol II z łaski Bożej, Król Hiszpanii i Indii”, kolumny Herkulesa na płaskich falach morskich podobnych do tych z Limy. W górnych kwartach symbole: „C” – Cuzco, „2” nominał 2 Escudos i „M” – symbol probierza. W nominałach 2,4,i 8 Escudo w środku były litery „P V A” – skrót od „PLVS ULTRA”, na dole cyfry „698” odpowiadające dacie 1698.
Nie wiadomo kto był probierzem, ale historycy przypuszczają, że był to Miguel de Rojas, który w Limie oznaczał się literą „R”, a w Cuzco czynił to z literą „M”.

Moneta o nominale 1 Real (Leonardo de Rojas) Lima (1706)

Awers: napis „PhilippvsV”, co oznacza Król Filip V, po lewej stronie symboli zamków i lwów litera „L” – Lima, a po prawej litera „R” – probierz Leonardo de Rojas, poniżej cyfry „706” – data 1706.
Rewers: napis „…RVM REX A…”. W centrum pola w górnych kwartach utworzonych przez linie i kolumny Herkulesa: „L” – Lima, „1” – nominał 1 Real i ”R” – probierz Leonardo de Rojas. Na środku „PL VS VL” skrót od „Plus ultra”, a na dole ponownie oznaczenie „R 706 L” – czyli probierz, data i mennica.

Moneta o nominale 2 Escudo Lima (1711)

Awers: napis „PhilippvsV D.G. Hispani” otoczony krzyżem z zamkami i lwami.
Rewers: kontynuacja napisu „Et YndiarvmRex”, co oznacza „Feliks V z Bożej łaski król Hiszpanii i Indii”, na środku kolumny Herkulesa na gładkich falach morza, tworząc tarcze. Wewnątrz nich symbole „L2M, PVA, 711”  co oznacza „L” – Lima, „2” – nominał 2 Escudos (zwany także Doublon), „M” – probierz Feliks Krystian Cano Melgarejo, „PVA” – skrót od „Plus Ultra” oraz cyfry „711” symbol daty 1711.

Moneta o nominale 2 Real Lima (1711)

Moneta o limitowanej ilości egzemplarzy.
Awers: napis „PhilipvsV D G Hispaniarv”.
Rewers: kontynuacja napisu „Et YndiarvmRex”, czyli „Felipe V z łaski Boga, Król Hiszpanii i Indii”., kolumny Herkulesa z płaskimi falami, w górnej części symbole „L” – Lima, „2” – nominał 2 Reales, „M” – probierz Félix Cristóbal Cano Melgarejo. W części środkowej „PLV SVL TR”, a w dolnej części: „M 711 L”, czyli ponownie symbole probierza, data i mennica.

Moneta „sercowa”

Monety o kształcie sercowym były bite tylko w Potosí. Pierwsze pojawiły się około 1680 roku i produkowane były sporadycznie, aż do 1748 roku. Istnieją w nominałach 8, 4, 2, 1 i ½ reala. Historycy przypuszczają, że miały charakter kolekcjonerski i stosowano je jako nagrody.

Monety o nominale 1 Escudo, 2 Escudo  Cuzco

Mennica w Cuzco biła monety tylko ze złota przez sześć miesięcy w 1698 roku. Były to monety o nominałach 1 escudo i 2 escudo. Projekt tych monet jest podobny do bitych w Limie, z tym, że te mają oznaczenie literą „C” – od Cuzco.

Zapraszam do odwiedzenia strony na Facebook