Na ilustracji prezentuję niderlandzką mapę Peru sporządzoną w roku 1625  przez Hessela Gerritsza – uważanego za głównego holenderskiego kartografa XVII wieku – i opublikowaną w roku 1640 przez Johannesa de Laeta i Willema Janzsoona Blaeu w „Theatrum Orbis Terrarum”, czyli „Nowożytnym Atlasie Świata”.

 Szlaki handlowe na mapach z okresu Wicekrólestwa Peru

Mapa obejmuje całe wybrzeże Morza Południowego (jak kiedyś nazywano Ocean Spokojny) od równika – opisanego na mapie jako „Linea Aqvinoctialis”, do zwrotnika Koziorożca – opisanego na mapie jako „Tropicvs Capricorni”.

Drugą, wartą zaprezentowania mapą dotyczącą Peru jest ręcznie wykonana mapa piktograficzna trasy handlowej z Limy do La Paz, sporządzona około roku 1773.

Jest to mapa znacznie późniejsza niż holenderska. Jej celem było przedstawienie drogi łączącej Limę z miastem La Paz na wyżynie południowej, w pobliżu jeziora Titicaca, wówczas znanego jako „laguna de Chucuito”.

Droga oznaczona kolorem czerwonawym była odcinkiem królewskiej drogi biegnącej z Lima, aż do Potosí i La Plata, którą przedłużono w XVIII wieku aż do portu Buenos Aires na Atlantyku.

Droga na omawianej mapie byłą drogą kolonialną, utworzoną dla handlu oraz obsługi pocztowej i administracyjnej w XVIII wieku. Była zbudowana na bazie arcydzieła Inkaskiego – drogi w czasach Imperium zwanej „Qapac Ñam”.
Drogi w czasach państwa Inkaskiego były wielką budowlą państwową, która zachwycała obserwatorów. Rozchodziły się z centrum administracyjnego leżącego w Cusco – czyli jak to tłumaczymy z języka kechua „Pępka Świata” – do czterech głównych prowincji, na które było podzielone ówczesne imperium.

W wyniku zmian administracyjnych wprowadzonych przez Hiszpanów w czasach Wicekrólestwa Peru, Cusco stało się zwykłym punktem przejściowym między nową stolicą, Limą – czyli „Miastem Królów”, a kopalnią w mieście Potosí.

W czasach Wicekrólestwa Peru istniały trzy drogi handlowe wychodzące z Limy w kierunku Quito:

• wzdłuż wybrzeża na północy;
• w kierunku Ariki, wzdłuż wybrzeża na południu;
• w kierunku Potosí, wzdłuż gór na południu, zwana „vereda de arriba” była najczęściej uczęszczaną i najważniejszą ze wszystkich dróg komunikacyjnych, będącą kręgosłupem handlu i administracji kolonialnej Wicekrólestwa Peru.

Mapa na prezentowanym szlaku handlowym z Limy wyróżnia trzy miasta: Huamanga, Cusco i La Paz.

Szczegółowość trasy, bardzo krętej, jest większa na odcinku, który przebiega przez góry wokół Limy w kierunku Huamangi, przechodząc przez kilka prowincji górskich, omijając miasto Huancavelica z jego kopalniami rtęci i w dużej mierze podążając korytem rzeki Mantaro oraz wyróżniając „to, co nazywają półwyspem Tayacaja”, wyraźny zakręt rzeki w nagłej zmianie jej biegu w kierunku północno-wschodnim.

Mapa nie jest tak dokładna na odcinku między Huamangą a Cusco, gdzie przechodzi przez głębokie, kręte rzeki Andahuaylas i Apurímac.

Równie niedokładna jest na odcinku między Cuzco a La Paz. Mapa przedstawia drogę jako bardzo spokojną i prostą, biegnącą wzdłuż rzeki Vilcanota. Sama rzeka przedstawiona została niemal jak wysokogórskie jezioro i nazwana „sławną laguną”. Wioski w prowincji Chucito zaznaczone są jedynie po zachodniej stronie. Autor mapy rysuje drogę jako przechodzącą przez zaśnieżony łańcuch górski – nazywa go „sławną Vilcanotą”, choć w rzeczywistości tak nie jest.

Autor mapy uwzględnił w swoich detalach również mosty, które znajdują się w rejonie Huamanga (na mapie nazwany Huarpa lub Guarpa), Huancavelica (na mapie nazwany Iscuchaca) oraz mostu nad jeziorem Titicaca (na mapie nazwany Desaguadero).

Mapa nie przedstawia kilku innych szlaków ważnych dla Wicekrólestwa pod względem handlowo-gospodarczym:

• szlaku transportu srebra z Potosí w kierunku morza, która odbywała się szlakiem schodzącym z Carangas, przez wyżyny Ariki w stronę portu;
• szlaku transportu rtęci, która przewożona była drogą morską do Ariki i następnie schodziła z Huancavelica przez wąwóz Huachos i Chocorvos w stronę portu Chincha;
• wielkiego mostu Pachachaca w rejonie Apurímac.

Ciekawym elementem mapy są trzy postacie mężczyzn idących pieszo. Autor mapy przedstawia tych wędrowców w kapeluszu typu montera oraz stroju charakterystycznym dla mieszczan.

Jednego umieścił wychodzącego z Huamanga, drugiego z mułem przedstawia na drodze między Cusco a Chucuito, a trzeci dociera do swojego celu w La Paz.

Autor mapy starając się dobrze przedstawić geografię obszaru zaznacza niektóre porty na wybrzeżu, szczyty górskie, dżunglę Amazonii oraz – choć z małą dokładnością – granice poszczególnych prowincji.

Z kronik wiemy, że piesza podróż w czasach Wicekrólestwa Peru z Limy do Cusco trwała trzynaście dni, a po 3-dniowym postoju kurier do Limy wracał dni piętnaście.

 

Zapraszam do odwiedzenia strony na Facebook